Kilka dni temu otrzymałam od jednego z czytelników maila, z pytaniem, czy  można ubiegać się wypłaty zachowku od osoby, która nabyła od rodziców gospodarstwo rolne w zamian za otrzymanie renty strukturalnej?

O tym, które darowizny nie podlegają zaliczeniu  do spadku przy obliczaniu zachowku pisałam we wpisie pt.”Których darowizn przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku?”.

Najważniejszym przy odpowiedzi na pytanie czytelnika będzie ustalenie czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za rentę strukturalną jest umową tożsamą z umową darowizny.

Powyższe było wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądów, w tym Sądu Najwyższego w kontekście nie tylko renty strukturalnej, ale również emerytur. Sąd Najwyższy wskazał, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego nie jest umową tożsamą z umową darowizny, dlatego też osoba której przekazano gospodarstwo nie jest zobowiązana do rozliczanie się z pozostałymi spadkobiercami z tytułu nabytego gospodarstwa rolnego. Sąd Najwyższy podkreślił również, że „wspólna cecha umowy z następcą i umowy darowizny sprowadza się wyłącznie do nieodpłatności świadczenia; istotne natomiast znaczenie dla swoistości umowy przeniesienia gospodarstwa ma to, że przekazujący zapewnia sobie świadczenia ze środków państwowych, a gospodarstwo przejmuje osoba zdolna do osiągana lepszych efektów gospodarowania, przez co umowa spełnia cel gospodarczy i społeczny”(por. uchwała z 16 lipca 1980 r., III CZP 44/80, OSNCP 1981/2-3/24).

Do spadku nie dolicza się następujących umów:

  1. Nieodpłatnej umowy zawartej w trybie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
  2. Umowy z następcą zawartej na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
  3. Umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego zawartej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
  4. Umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego zawartej w trybie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin